Tagi

, , , , , , , , , , ,


Haft czepcowy nazywa się haftem złotym. Zdobi się nim złotogłowy, inaczej złotnice, czyli czepce kaszubskie, jeden z elementów stroju damskiego. Wzory czepcowe często stosuje się do zdobienia serdaczków. Haft jest wykonywany na różnych kolorach aksamitu, na podkładzie, haftem wypukłym, złotymi lub srebrnymi nićmi. Typowe dla haftów złotych są zaokrąglenia liści.
W przeszłości wyhaftowane czepce zamawiano u zakonnic z Żukowa i Żarnowca, stąd inspiracja wzorów i kolorów z haftów z szat liturgicznych. Najczęstszymi elementami są owoc granatu, margaretka, tulipan, liść akantu. Złotogłowia ze względu na swoją wartość były wkładane tylko od święta i dziedziczone po matkach, a nawet babciach. W Muzeum Kaszubskim w Kartuzach znajdują się czepce pochodzące z XVIII i XIX w.
Wnuczki Marianny Okoniewskiej (uczennicy ostatnich norbertanek z Żukowa) Zofia i Jadwiga Ptach, współtwórczynie szkoły żukowskiej, wzorując się na zachowanych w ponorbertańskim skarbcu wzorach, odtworzyły haft czepcowy. W oparciu o stare techniki, stosowały także cieniowany ścieg malarski. Używa się do niego muliny w sześciu kolorach – od kremowego poprzez odcienie złotego i pomarańczowego, do brązu. Swoją wiedzę i umiejętności z haftu wykonywanego ściegiem malarskim, siostry Ptach przekazały Mari Nowickiej (z domu Cyperskiej), która przez długi czas była jedyną osobą znającą tę technikę.
Współcześnie wykonywane czepce wzoruje się na dawnych, często z dużą dbałością o pierwotną technikę, zwłaszcza, gdy część stroju reprezentacyjnie wkładają członkowie zespołów ludowych. Postęp, moda na folklor i nieczęsto pośpiech rozpowszechniły wśród mieszkańców Kaszub również nowe, szybsze i mniej dokładne techniki. W dobie komputeryzacji pracę ludzkich rąk przejmują hafciarki komputerowe, dzięki którym haft jest tańszy i łatwiej dostępny.
Niewiele współczesnych, ludowych hafciarek radzi sobie ze starodawną techniką wyszywania bajorkiem i szychtem. Haft na czepcach wykonywany muliną żółtą (substytut złotej), bez cieniowania, albo białą (zamiennik srebrnej) z obrzeżami koloru brązowego jest powszechny wśród kaszubskich twórczyń ludowych. Obecnie haftem złotym zdobi się nie tylko czepce i serdaczki, ale również nakrycia stołów, krawaty, poszwy na poduszki i wiele innych tekstyliów. Hafty na pierwszy rzut oka zdają się być takie same, ale ręczne wykonanie sprawia, że nie ma dwóch identycznych.

Reklamy